تحصيلات دانشگاهي در ايران

زهرا حسين بابايي
zahra@SiahSepid.com

اگر نگاهي به آمارهاي چند ساله اخير روزنامه ها و مجلات بيندازيد و يا اگر يك هفته پاي خبرهاي راديو و تلويزيون بنشينيد آمار جالبي از اوضاع تحصيلات دانشگاهي در ايران به دست خواهيد آورد، و نكته جالبتر آن است كه همه اين آمار را با افتخار بيان مي كنند! حتما در جريان هستيد كه طبق آمار اكثرا ورودي هاي ساليان اخير دانشگاه ها دختران بوده اند ، در همين سال جاري حدود 60% از ورودي ها را دختران تشكيل داده اند! اما سوال اين است كه ، چرا آمار ورودي دانشگاه ها طي سال هاي اخير بدين منوال بوده است؟! آيا اين آمار در مجموع به نفع جامعه خواهد بود؟ و يا اينكه اثرات بدي در پي خواهد داشت؟!

همان طور كه مي دانيم جامعه ما، جزء كشورهاي جوان دنيا محسوب مي شود، در حال حاضر مهم ترين نياز كشورهاي جوان دنيا رشد و توسعه اقتصادي است و كشور ما هم از اين قاعده مستثنا نيست، اما مشكلي كه در كشور ما و كلا كشورهاي در حال توسعه مي باشد، ساختار آموزشي آن است! بدين ترتيب كه براي ورود به دانشگاه (كه غالبا در اين كشورها فاكتور مدرك دانشگاهي بسيار مهم مي باشد!) سدهاي زيادي بر سر راه بوده كه از جمله آن كنكور مي باشد.

فاصله بين هر دو كنكور يك سال است و اگر كسي نتواند بار اول قبول شود دقيقا يك سال بايد صبر كند! اين فاصله شايد براي دختران مشكلي ايجاد نكند چون آنها با مسائلي از قبيل سربازي سر و كار ندارند! اما اگر پسري نتواند به دانشگاه راه پيدا كند، ناچار است به سربازي برود! و حتما مي دانيم كه طول دوره سربازي دقيقا بيست و يك ماه است! در تمام طول اين مدت كه يك پسر در سربازي مي باشد (يعني دو سال ) دقيقا شانس قبولي دو دختر را فراهم مي كند و يا دست كم اينكه شانس قبولي يك دختر را دو برابر مي كند و وقتي كه به تدريج اين مسئله حادتر شود، به وضعي مثل حالت فعلي جامعه ما دچار مي شويم!

حال ممكن است بپرسيد كه: بر فرض هم كه اين طور باشد، اين مسئله خيلي هم خوشآيند هست چرا بايد آنرا جزو مشكلات تلقي كنيم؟!
جواب اين سوال واضح مي باشد، زيرا به بخش بزرگي از فرهنگ ما بر مي گردد، بهتر است در جواب اين سوال سوال ديگري مطرح شود:
آيا شما (خانوم يا آقا) كه يك فرد باسواد و با تحصيلات دانشگاهي هستيد حاضريد با فردي كه تحصيلاتش در حد ديپلم هست و متاسفانه در جامعه ما ممكن است كه اشتغال مناسبي هم نداشته باشد، كنار بيائيد؟! جداي از استثناها و كلا افرادي كه با از خود گذشتگي اين مسئله برايشان حل شده است، تقريبا 80% افراد اين را به عنوان مشكل تلقي مي كنند، البته در حالت بر عكس يعني زماني كه پسرها داراي تحصيلات دانشگاهي باشند مشكل به هرگز به اين حد جدي نيست! اما مشكل زماني حاد ميشود كه يك دختر خانم حاضر شود كه اين ناهماهنگي را بپذيرد! و در اينجاست كه اختلافات زياد ميشود!

مقصود اين نيست كه به دختر خانم ها خرده گرفته شود! اصولا اين جزو طبيعت زنان مي باشد كه همواره دنبال موجودي برتر از خود هستند و شايد در حال حاضر اوضاع ما به گونه اي است كه مدرك دانشگاهي يكي از ملاكهاي برتري مي باشد! دست كم ميتوان گفت كه اغلب مردم ما بدين صورت فكر مي كنند!

البته باز هم در صورتي كه شرايط كار مساوي براي زنان و مردان وجود داشت، اين مسئله نمي توانست تا اين حد مشكل ساز باشد، اما همان طور كه ميدانيم طبيعت زنان و مردان فرق مي كند و شايد براي همين تفاوت است كه زنان نمي توانند كارهاي مختص مردان را انجام دهند و يا حداقل اينكه نمي توانند به اندازه مردان يا حداقل تعداد ساعاتي كه مردان مي توانند ، كار كنند ( البته استثناهايي وجود دارد كه زنان بهتر از مردان و سريعتر از آنان كار مي كنند، منظور يك برآورد كلي مي باشد! ) .

شايد و شايد يكي از راه حل هاي خوب براي اين مسئله بدين گونه باشد كه در حين انجام وظيفه سربازي پسرها بتوانند به تحصيلشان ادامه دهند! و يا اينكه حداقل امكاناتي براي آن ها در نظر گرفته شود كه بعد از سربازي از درس فاصله نگيرند! و اگرنه بايد كلا فرهنگ هاي جديدي جايگزين فرهنگهاي امروزي كنيم! به عنوان مثال ، مدرك تحصيلي به هيچ وجه ملاك برتري انسانها نسبت به يكديگر نباشد! لزوما براي كار دنبال كسي نباشيم كه حتما داراي تحصيلات دانشگاهي باشد! هميشه اين را بدانيم كه خيلي از افراد هستند كه داراي قابليت هاي خيلي بالاتري از آن هايي هستند كه درون دانشگاه ها هستند، لزوما دانشگاه ملاك برتري نيست! تنها و تنها در اين صورت است كه امكان شغل هاي كاذب براي آن هايي كه وارد دانشگاه نشده اند از بين مي رود، هر چند كه اصولا شايستگي افراد را خودشان تعيين مي كنند، هر فرد مي تواند آنقدر به خودش احترام بگذارد كه هميشه دنبال اهداف عالي باشد، نمونه هاي زيادي هستند كه بدون اينكه مدرك مهمي داشته باشند كار آفريني كرده اند.

به هر حال چيزي كه مهم است اين است كه هر آماري نشان دهنده يك واقعيت و يك علت است و يك سري اثرات هم به دنبال دارد، سعي كنيم قبل از اينكه به چيزي افتخار كنيم، اول ببينيم كه واقعيت موجود چيست؟ به چه علت چنين چيزي بوجود آمده است و چه اثراتي دارد؟ و سپس به فكر رفع آن باشيم …