ايراني سال

احسان معين زاده
ehsan@SiahSepid.com

سرانجام نتايج انتخاب "ايراني سال" اعلام شد و همان گونه كه انتظار مي رفت دكتر هاشم آقاجري به عنوان ايراني سال انتخاب شد. نتيجه اي كه چندان غير قابل پيش بيني هم نبود. مردي كه جايزه ي سالانه آزادي بيان را به خود اختصاص داد، به عنوان ايراني سال نيز انتخاب شد تا نشان دهد در اين سرزمين بيش از آن كه صحبت مذهبي و غير مذهبي باشد، بحث ميهن است. در اينجا توجه به چند نكته ضروري به نظر مي رسد:

1) كسي كه خود را شاگرد دكتر شريعتي مي داند،از مناديان پروتستانيزم اسلامي، عضو ارشد سازمان مجاهدين بي شك تمامي مشخصات يك مسلمان و يا كلي تر بگويم يك انسان مذهبي را داراست. گذشته و حال هاشم آقاجري نشان از انديشه هاي شديد ديني در وي دارد. او يك مسلمان به تمام معناست. اما سوال اينجاست كه چه شد حتي كساني كه نه به اسلام كه حتي به دين اعتقادي ندارند نيز از او به احترام ياد كنند؟ در تاريخ اسلام ذكر شده است كه علي آنچنان بود كه معاويه نيز از او به نيكي ياد مي كرد. امروز نه آقاجري ،علي است و نه غير دينداران معاويه اما درس هاي بسياري از اين روايت تاريخي مي توان آموخت. بسياري بر اين باورند كه براي رسيدن به تعادل در جامعه راهي به جز سركوب و از ميدان به در كردن يكي از اين دو قطب نيست: ديندار و غير ديندار. برگزيده شدن دكتر آقاجري به عنوان ايراني سال مهر باطلي بر اين انديشه بود. كه چه بسيار بودند كه بي توجه به ديندار بودن آقاجري به او راي دادند. كساني كه هيچ انديشه مذهبي ندارند اما به شجاعت و آزادگي اين جانباز جنگ احترام گذاردند و صرف نظر از مسلمان بودن به او راي دادند. بي گمان آقاجري افتخاري براي دينداران اين مرز و بوم است تا نشان دهند كه اگر عده اي دين را عين خشونت نشان مي دهند مسلماناني نيز هستند كه آزادانه براي كشورشان مي رزمند كه خودش گفت: در جنگ با خارجي ها پايم را دادم در جنگ با داخلي ها سرم را خواهم داد.

2) در مورد كانديداهاي اين انتخاب اشكالات بسياري وجود دارد. به طور معمول وقتي براي يك سال مشخص راي گيري به عمل مي آيد قاعدتا بايد عملكرد آنان در آن سال به خصوص مد نظر باشد. از اين لحاظ اشكالات بسياري وارد است. به طور مثال رضا پهلوي!! از نظر تئوريك به مساله شاهزاده سابق ايران نمي پردازم كه اشكالات فراوان است. همين بس كه اين شاهزاده ثروتمند چه براي ما كرده است كه جوانان غيور دانشجوي ايراني در سالي كه سخت ترين مصائب بر آنان گذشت نكردند؟ اما به بحث خودمان برگرديم. قطعا عده كثيري از ايرانيان خواستار بازگشت اين شاهزاده به قدرت هستند و نظرشان بسيار محترم است. اما اگر براي سال گذشته به دنبال قهرمان بوديم سوال اينجاست كه آقاي پهلوي در سال گذشته چه عمل بزرگ و فداكارانه اي براي كشورش انجام داد؟ نمونه ديگر محمد خاتمي است. در سالي كه به جرات مي توان گفت تاريك ترين دوران رياست اين روحاني خندان بود؛ قرار گرفتن او در بين كانديداها سوال برانگيز است. رييس جمهوري كه به شدت در انجام وظايفش ناكارامد بود، شايستگي قرار گرفتن در كنار امثال افشاري و آقاجري را نداشت. اما از اين لحاظ يك عمل مثبت هم صورت گرفت و آن قرار نگرفتن نام اكبر گنجي در اين ليست بود!! اكبر گنجي كه اگر هنوز در غربت به ايراني بودنم افتخار مي كنم وجود او يكي از دلايل آن است. كسي كه شجاعانه جانش را بر كف گرفت و به نور افشاني بر خانه هاي اشباحي پرداخت كه قدرتمندان اين كشور هم جسارت آن را نداشتند. مردي كه همچون عبدالله نوري حسرت يك آخ را براي جلاد گذاشت. اما او امروز در زندان است. هر چند كه هر لحظه در زندان بودن او عملي قهرمانانه است اما مختصات قرار گرفتن در اين ليست را نداشت. درود بر شرافتش.

3) قرار گرفتن نام شيادي به نام قاسم شعله سعدي در اين ليست به عقيده بنده توهين به شعور مخاطب است. كسي كه مدايح او براي قدرتمندان هنوز از ياد نرفته است كه او مصداق بارز حزب باد است.در ليستي كه قهرمان و پهلوان اين سرزمين حسين رضازاده كه ابراني بودنش را به مليونها دلار نفروخت، وجود نامي از شعله سعدي بسيار ناهنجار است. به راستي اگر پيشنهاد مشابه رضازاده به شعله سعدي مي شد پاسخ او چه بود؟

4) اما در اينجا به كساني اشاره مي كنم كه قابليت قرار گرفتن در اين ليست را به لحاظ تئوريك داشتند.

الف) مرحوم عليرضا نوري كه در يك حادثه مشكوك كشته شد و با خونش سند آزادي برادر مجاهدش را امضا كرد.

ب) آيت الله منتظري كه پس از تحمل سال ها حصر خانگي آن هنگام كه آزاد شد نيز زبان از انتقاد دستگاه حاكم فرو نشست و به آن تاخت. به قول عمادالدين باقي كه در كتاب "تراژدي دموكراسي در ايران" از او به عنوان سمبل دفاع از حقوق مخالف ياد كرد.

پ) عمادالدين باقي كه دلاورانه سال هاي زندان را تحمل كرد و سال گذشته آزاد شد.

ت) ناصر زرافشان وكيل با سابقه و دلاوري كه امروز در زندان تاوان دفاع از حقوق موكلينش را مي دهد.

ث) پرستو فروهر به خاطر دنبال كردن پرونده پدر و مادر مرحوم خود و شجاعتي كه در بيان نظراتش در مورد قتل هاي زنجيره اي در اين سال انجام داد.

ج) نرگس محمدي همسر تقي رحماني كه به خاطر دفاع از همسرش و ساير ملي مذهبي ها به يك سال زندان محكوم شد.

چ) حسين درخشان (نويسنده راهنماي ساختن وبلاگ به فارسي). اگر از نام هايي همچون اوهام (كه به واقع شايسته اش هم بود) اسم برده شد كم لطفي است كه از حسين درخشان غفلت شود. او نه جسارت كرد و نه عملي قهرمانانه انجام داد. او انساني معمولي همچون ما و از نسل ماست. اما آنچه او كرد كاري بود كارستان. دست مريزاد.

4) در پايان ضمن تقدير مجدد از دكتر هاشم آقاجري به عنوان يك دانشجو فرياد مي زنم: قهرمان امسال و هميشه تاريخ اين ستمديده دانشجويان هوشياري هستند كه در يك جامعه عوام زده و قشري منادي روشنفكري و آزادي خواهي هستند.