حق طلبی

نیما حیرتی
nima@SiahSepid.com
در خاور ميانه ديالتيک حق و باطل يکي از قديمي ترين و نيز ريشه دار ترين اموري است که شايد در هيچ جاي دنيا با چنين قدرتي با نتوان مواجه گشت.

از دير باز تا کنون در خاور ميانه (مهد تمدن) شاهد مکاتب و مذاهب بسياري بوده ايم که عنصر بشارت دهندگي در همه حال به طوري لاينفک آنها را احاطه کرده و حتي پس از اتمام آن مذهب و يا مکتب براي رهروان آينده نيز بشارتي و اميدي باز به ارث گذاشته مي شود و آن هم رستاخيزي حق است که شايد بتوان با رستاخيزي حضرت مسيح و حضرت زرتشت و نيز ظهور حضرت مهدي و بسياري ديگر چنين امري را اثبات کرد. ديالتيک حق و باطل در واقع همان رويارويي درستي و نادرستي و ناسازگاري روشنايي و تاريکي در برابر هم است که به عنوان ثنويت ستيزه جويان اهورا و اهرمن و يا تضاد الله و شيطان از آنها ياد شده است و با همين فلسفه است که نهضتهاي آسماني و اعمالي چون جهاد در راه حق معنا مي يابند و شهادت طلبي خود عنصري مي گردد داراي تقدس و غير قابل درک براي ساير تمدنهايي که با وجود در برداشتن اين ديالتيک اما همواره نه بدين صورت قوي و بسيار موثر...چنين امري فلسفه ظهور مهديان موعود است و چنان قوت مي گيرد که گاه اهداف اوليه اين ديالتيک گم گشته و حتي زير سوال مي روند.

گاهي فلسفه ظهور حق فراگير در جهان چنان فلج کننده اراده ها مي گردد. به عبارت بهتر تفکر و يا به عبارت بهتر تصور برگرفته شده از اين امر خود بدل به يک زبون انديشي مي شود که يک آدمي که مي تواند مظهر ملتي نيز باشد با سرشت والاي خود و با تمامي ارزشهاي جمع گشته در خليفة في الارض تنها نظاره گر مي شود و ناتوان در از بين بردن مصائب و نا حقي نا اهلان و تنها دست بر دعا و در عزلت ساکت مي نشيند تا منجي اش ظهور کند. در اين بين هر که بخواهد از عرصه اسارت بگريزد و در عرصه آزادگي قدم نهد آنچنان عجيب مي نماياند و نيز در پشت پرده آنقدر سرکوب مي گردد که شايد تهمتي بر وي بندند چنان که در قرون اوليه اسلام شهيد منصور حلاج با شعارهايي چون قلمداد نمودن وي بر مهدويت به پاي چوب دار بردند که چنين واقعه اي بسي مکارانه تر از علم نگاه داشتن پيراهن خليفه سوم عثمان در اسلام مي باشد.

در اينجا صحبت از پلشتي فلسفه ظهور يک منجي و يا صحبت از انحراف آن آيه آسماني نيست که مژده مي دهد سرانجام در دنيا حکومت صالحان بنا خواهد گشت! بلکه اين بحث بر سر تصور برگرفته شده از آن است، همچنان که وقتي نيچه فرياد مي زند " خدا مرده است! " هيچ تعرضي به خالق جهان نکرده که اعتراض به تصور عامي و ديني را از حي لا يموت ابراز داشته است.

اکنون نيز اين چند سطر اعتراضي است بر تصوري که از قوي ترين ديالتيک جهان و خاورميانه برگرفته شده که سراسر انحراف و ناديده گرفتن انسانيت است!

در ديالتيک مشابه پارسي که همواره مخلوطي از هزاران مکتب مختلف بوده است چنين استنباط مي گردد که ارج نهادن به ارزشهاي آدمي در صدر بوده است و چنين امري پس از اسلام نيز مورد احترام بوده چنانکه داستان کاوه آهنگر از قديمي ترين مفهومهاي اين مرز و بوم و يکي از قسمتهاي مهم شاهنامه فردوسي نيز به حساب مي آيد که خلاصه اي از انديشه ايرانيان بر ديالتيک ميان حق و باطل است.

به طور کلي در داستانهاي حماسي و اساطيري پارسي چهره اي انقلابي چون کاوه آهنگر بي نظير است و به ارزشهاي يک انسان چنان والا نگريسته نشده است که پيشبند چرمين وي بر سر نيزه خود درفشي مي گردد و هادي مردم انقلابي بر ضد اهريمني چون ضحاک و اين درفش پشتيبان نه تنها ارزشهاي والاي انساني است بلکه نمادي از دل دردمند و بازوي مردماني رنج کشيده و به طور کلي نشاني از همت يک ملت و دادخواه براي حق طلبي است.

بدين سان است که به نيروي يزداني که همان همت ملي است همان پيشبند کم بهاي دست ساز يک آهنگر عامي تبديل مي گردد به درفش کاوياني و چنين اسطوره اي با چنين قدرتي هرگز در هيچ جاي ديگر يافت نمي شود و چنين قيامي خود سرمنشاء تاريخ نوين ايران باستان با شروع شاهنشاهي فريدون مي گردد.

فلسفه ظهور يک منجي اگر باعث تضعيف اراده حق طلبان گردد بي شک شرنگيست از تصوري غلط بر اين فلسفه و ناديده گرفتن قدرت آدمي اما نيک نگريستن به آن نه تنها ناديده گرفتن ارزشهاي انساني نيست، بلکه هدف و اميدي براي رهايي آن حق طلبانيست که در کارزار خسته گشته اما در دلشان چنين نويدي باز همت شان باز گردانده و آنان هستند که حق طلبان واقعي خواهند بود.

حکومت صالحان حقيقتي است که همواره در دست ما است و اين ما هستيم که هرگز آنرا نمي بينيم که راه رويت آن حق طلبي و باطل ستيزي است که شروع آن از نفس خود شروع مي گردد و پايانش جهاني در گرو عدل مي باشد، ياحق.