تئاتر عروسکی

امير ابوالحسني
comments@SiahSepid.com

در كشور ما فرهنگ تئاتر مدتهاست جايگاه خود را بين مردم از دست داده و تخصيص بودجه‌اي براي تئاتر تنها در سبد مالي تعداد اندكي از خانواده‌ها پيش‌بيني شده است. اكثر ما شايد در سال حتي به ديدن يك تئاتر هم نرويم و به سختي مي‌توانيد نوجوان يا جواني زير 25 سال سن را بيابيد كه يك تئاتر حرفه‌اي ديده باشد. در چنين شرايطي بايد به فكر آشتي دادن مرم با اين مهمترين عامل ديداري فرهنگساز پرداخت. برگزاري جشنواره‌ها تا به حال تنها راه حل موجود جلوه مي‌كرد اما به تازگي اقدامات جديدي خودنمايي مي‌كنند. يكي از اين اقدامات برگزاري بزرگداشتها و گراميداشتها و مناسبتهاي فرهنگي است.

در سال 2000 به پيشنهاد آقاي ذوالفقاري، استاد نمايش عروسكي به انجمن عروسكي UNIMA ، قرار شد تا روزي جهت گراميداشت تئاتر عروسكي تعيين شود، اين پيشنهاد با قبول اكثريت مواجه شد و 22 مارچ هر سال ( 3 فروردين) به پيشنهاد ايران، روز جهاني تئاتر عروسكي لقب گرفت. امسال گراميداشت اين روز به 29 فروردين موكول شد تا با مراسم نوروز تداخل نداشته باشد.

مراسم روز جهاني تئاتر عروسكي ساعت 5 بعدالظهر با اجراي موسيقي زنده با استقبال خوب مردم كه با پيروي از خواهش آقاي بهروز غريب پور مبني به همراه داشتن عروسك و كودك، به همراه فرزندان و تعدادي زيادي عروسك به آمده بودند، و به علت كمبود جا در صحن خانه هنرمندان ايران آغاز گرديد. در اوليه آقاي ذوالفقاري بيانيه انجمن UNIMA به مناسبت اين روز را قرائت كردند و آقاي غريب پور ( رئيس خانه هنرمندان و مبارك يونيماي ايران ) به ايراد سخناني پرداخته و بيانية يونيمايي ايران را نيز خواندند. آقاي مجيد شريف خدايي ( رئيس مركز هنرهاي نمايشي) نيز ضمن تشكر از مردم، اين روز را گرامي داشتند. در ادامه كودكان عروسكهاي خود را به همراه مويسقي زنده به رقص و حركت واداشتند. سپس مراسم گسترش يافت در گوشه‌اي از باغ هنرمندان، گروه خانم نرگس مجد با نمايش خياباني خود به نام « آش» به اجرا و فروش آش پرداخت. اين نمايش با چهار عروسك گردان و سه عروسك تن پوش بزرگ اجرا شد. در قسمت ديگري از پارك هنرمندان گروهي نمايشي از دانشگاه سوره به اجراي تئاتر پرداختند كه گرچه نمايش عروسكي نبود، ولي به همراه ماسك صورت و گريم به صورت پانتوميم اجرا شد. آقاي مهدي اسماعيلي نيز به اجراي نمايش عروسكي كودك با يك تكه پارچه و به كمك دستها پرداختند كه با استقبال كودكان حاضر مواجه شد.

از نكات جالب اين مراسم حضور عروسك گردانان مطرحي چون هدا اثني عشري،امير ابوالحسني، نگار استخر و مريم اقبالي در بين جمعيت بود كه به همراه عروسكهاي دستكشي و نخي خود به اجرا برنامة تك نفره براي مردم مي‌پرداختند كه اين اجراها با تفسير مكان اجرا و به دو صورت همراه يا بدون ارتباط با تماشاچي صورت مي‌گفت. در ضمن اساتيدي چون استاد نصرت كريمي و آقايان عادل بزدوده، يوسف صديق، حسن دادشكر و محمد اعلمي و خانمها هما جديكار و هلن همتي نيز در مراسم حضور يافته بودند كه خانم جديكار نيز چند مورد به هنرنمايي با عروسك پرداختند. گروهي دانشجويي از دانشكده سينما تئاتر دانشگاه هنر نيز به گريم كودكان مشغول بودند و باعث مي‌شدند گهگاه چهره‌هاي گريم شده‌اي از كنار شما عبور كند.

از ديگر موارد اين جشن غرفه‌هاي مستقر در خانه هنرمندان بودند كه فروش محصولات فرهنگي، عروسكهاي نمايشي مي‌پرداختند. ناگفته نماند كه خانه هنرمندان نيز خود نمايشگاهي از برخي عكسهاي نمايشهاي عروسكي ترتيب داده بود.
گروه نمايش خيمه شب بازي خانه هنرمندان به سرپرستي بهروز غريب پور نيز در دو نوبت به اجراي نمايش خيمه شب بازي در سالن تجربه عروسكي واقع در طبقه آخر خانه هنرمندان پرداختند كه ضمن سرگرم كردن مردم كودكان را نيز با مبارك، اين عروسك سنتي ايران و يادگار فرهنگ گذشته آشنا مي‌كردند.

اين مراسم كه تا ساعت 9 به درازا كشيد و لحظه لحظه شلوغتر مي‌شد نشانگر علاقه مردم به اين هنر والا بود كه بايد از طرف دولت و مسوولين زيربط حمايت و تقويت شود و تنها محدود به تلاشهايي دانشجويي نماند زيرا گر چه امسال آذرماه هفتمين دوره جشنواره دانشجويي تئاتر عروسكي برگزار خواهد شد، اينطور به نظر مي‌رسد كه براي ديدن چنين برنامه‌اي بايد تا سال ديگر همين موقع منتظر بمانيم. و به هر حال اين نكته را هم بايد در نظر داشت كه تمام اين تلاشها محدود به تهران است و مهم ديگر نقاط كشور از تئاتر عروسكي يا حتي تئاتر، بسيار بسيار ناچيز است.