بازي تمام نشده بود

سالار ف.
doctoractor.persianblog.com

بازي شطرنج را بسياري مدلي مينياتوري از زندگي و حتي رفتار سياسي دانسته اند. در شطرنج گاه پيش مي آيد كه يكي از دو طرف در وضعيت بغرنجي گرفتار مي آيد. در اين وضعيت هر حركتي به ضرر بازيكن خواهد بود.

زمان: بيستم تيرماه سال هفتاد و هشت ساعت دو بعداز ظهر

چند روزي بود جوانان ايراني باور نكردني ترين دوران زندگيشان را تجربه مي كردند. اعتراضي نه چندان سازمان يافته در واكنش به بسته شدن روزنامه سلام از سوي دانشجويان منجر به بزرگترين نا آرا مي هاي داخلي پيش روي جمهوري اسلامي از بدو پيدايش شده بود. ظاهرن سر رشته اوضاع از دست همه خارج شده بود. خاتمي در وضعيتي قهر گونه خود را از ماجرا كنار كشيده بود. روز به روز دامنه اعتراضات به شهرهاي مختلف گسترانيده مي شد. در آن ظهر گرم تيرماه در ابتداي اخبار شبكه سراسري ملاقات عده اي از جوانان بسيجي با رهبر انقلاب پخش مي شد. تا آن موقع چنين چهره اي از رهبر انقلاب نديده بوديم. مظلوم مينمود. آدم تمامي گذشته را فراموش مي كرد. حتي من هم يادم رفته بود كه چند ماه پيشتر به خاطر درخواست كارت شناسايي از عده اي لباس شخصي كه در جايي نامربوط و به دليلي احمقانه جلويم را گرفته بودند يك شبانه روز در يكي از مساجد سعادت آباد كتك خورده بودم و بدترين ناسزاهاي عمرم را شنيده بودم. و اينكه در دل چه احساسي در آن مدت پرورانده بودم براي روز حساب.

رهبر آرام سخن مي گفت و جماعت حاضران مي شنيدند. تا جايي كه گفت« اگر عكس مرا هم پاره كردند.شما عكس العملي نشان ندهيد». ديگر صداي گريه و زاري جماعت بسيجي به آسمان رفته بود و ما باور نمي كرديم انچه را مي ديدم. نه تنها من كه بسياري ديگر كار حكومت را تمام شده مي پنداشتند.

زمان:بيست و چهر تير ماه هفتاد و هشت

جمهوري اسلامي بسيار خلاقانه ابتكار عمل را در دست گرفت. راهپيمايي بزرگي در تهران انجام شد كه نقطه پاياني بود بر نا آرامي ها و تظاهرات پراكنده مخالفان رژيم. آنها با اين تصور كه حريف را كيش و مات كرده اند با جديت به قلع و قمع مخالفان پرداختند. بسياري دستگير شدند. روزنامه هاي بيشتري تعطيل شد. بسياري از چهره هاي خوشنام مانند« مهندس سحابي» كه بيشترين تلاش را در دوران نا آرامي تهران براي آرامش بخشيدن به دانشجويان عمل كرده بودند دستگير و به زندان افكنده شدند. تاخت و تاز نيروي انتظامي و قوه قضاييه بسيار بيشتر از گذشته شده بود. و تمامي اين تلاشها در حقيقت در جهت اين بود كه جنبش بي سر شود. خاتمي كه در عوالم ديگري سير مي كرد و ملي مذهبي ها كه نزد مردم موجه تر از بقيه بودند هم همه در زندان يا تحت تعقيب. جمهوري اسلامي نشئه جدا كردن سر از پيكر جنبشي نوپا براي چهار سال ديگر به خواب رفت.

اينك پس از چهار سال زخمي كه با مسكن درمان شده بود سر باز كرده. نارضايتي عمومي به حد اعلاي خود رسيده است. دانشجويان با بغضي فرو خورده از ماجراي هجده تيرماه عصبي و آرام ناشدني اند. آمريكا بزرگترين دشمن قبلي هم چنان در دشمني استوار و اينك بزرگترين همسايه و بالطبع بزرگترين تهديد جمهوري اسلامي است. مردم چونان انقلاب قبلي ايران تابو شكني جوانانه بر عليه حكومتي پدر سالار ديكتاتور ماب و فرازميني پنداشته شده را بازي اي هيجان بخش مي دانند هر چند كه در ناخود آگاه اين عقده هاي جمعي فرو خورده شان است كه مي شكند و آرامش مي آفريند. و اما اينبار بر خلاف انقلاب قبلي كه تا مرداد ماه سال پنجاه و هفت حتي نسيمي از طوفان مهلك و ساختار شكن انقلاب اسلامي بر پيكر جامعه نوزيده بود و در پيش بيني عامه مردم تغيير رژيم چون رويايي دوردست بود اينبار پيش بيني عامه فراتر از رويدادهاي پيش رو و بي صبرانه تر از سير تاريخ در انتظار تغييري بزرگ است.

و اما اينبار جنبش بي سر است. و جنبش بي سر را سر كوب كردن دشوار و حتي ناممكن. حكومت چهار سال پيش بازي اي را برده مي پنداشت كه هنوز پايان نيافته بود و خود را از پيش برنده دانستن در يك بازي پايان نيافته به وضعيتي ختم خواهد شد كه هر حركت و تكان دادن هر مهره به ضرر بازيكن تمام خواهد شد و فرجامي جز كيش و مات نخواهد داشت.

سخن آخر اينكه در تغييرات فرا روي جاي شك و ترديدي نيست جز در دل آنانكه به تغيير علاقه اي ندارند. اما اينبار نسل ما چاره اي ندار جز پند گرفتن از تاريه. تاريخي نه چندان دور. نيروي مهار ناشدني جوانان ما نبايد چنان به نابودي ساختار ها بيانجامد كه بار ديگر ده ها سال از جامعه جهاني عقب بيافتيم. نظم در عين نافرماني بايد مرام ما باشد و آشتي ملي سر لوحه شعارهامان. مبادا كه بار ديگر اجنبياني كه كمترين خويشاوندي با ما دارند از آن سوي آبها بر بالاي موج بنشينند و آنچه بر خلاف خواست اكثريت مردم است بر ما تحميل كنند. بايد بسيار هوشيار بود و منسجم.