با خاطره هيجده تير

الهام گودرزي
SiahSepid.com

انقلاب به معني هر نوع تحول ؛ دگرگوني و تغيير است. يك تحول بنيادي كه باعث كنده شدن يك نظام سياسي يا اجتماعي يا فرهنگي و جايگزين كردن نظام ديگر است.براي پي بردن به نحوه انقلاب در يك كشور ( انقلاب سياسي) بايد به روابط سياسي درون جامعه ؛ و نظام ها و خرده نظام ها و هنجارهاي مورد قبول آن جامعه توجه نمود؛ كه با در نظر گرفتن نوع جامعه ؛ روحيات و رفتار افراد درون آن مي تواند متغيير باشد.در ديدگاه جامعه شناسي ؛ اينكه اهداف مردم براي تغيير شرايط چيست و پس از آن چه برنامه هاي اجرايي را تدارك ديده اند ؛ از مهمترين اصول كشف قاعده هاي تغيير و تحول در يك جامعه است. يكي از مهترين مواردي كه موفقيت يك گروه در گرو آن است ؛ مشخص نمودن نوع هدف و تعيين مرحله مرحله آن است.گروهي كه سعي مي كند به هدفي معين دست يابند ؛ بايد روابط درون گروهي موثر و محكمي بين اعضاي آن جريان داشته باشد؛ و شرط اين تاثير و به وجود آمدن تعامل مثبت بين اعضا ؛ مشخص و واضح بودن هدف براي همه افراد است. از مهمترين نكاتي كه براي بقا يك گروه بعد از رسيدن به هدف لازم است لزوم برنامه ريزيهاي بعدي است.به عقيده جامعه شناسان هنگامي كه يگ گروه به آرمان هاي مورد نظر خود دست يافت؛ براي اينكه بتواند به حيات خود ادامه دهد ؛ بايد برنامه ريزي هاي دقيق تر و اصولي تر نسبت به گذشته براي آينده ببيند ؛ در غير اينصورت پس از مدتي ادامه فعاليت آنها با مشكل مواجه خواهد شد.

مردم ايران در زمان حكومت سابق به دنبال آرمان هاي خود از چندين سال قبل از براندازي حكومت شروع به فعاليت نمودند. فعاليت دامنه دار و تقريبا سازمان يافته اي كه با گذشت زمان بر شدت آن افزوده مي شد.مردم براي تغيير وضعيت موجود به سمت گروه هايي رفتند كه خواسته هايشان را كه عمدتا مذهبي بود ؛ بر آورده مي كرد. در اين ميان گروه هاي مذهبي از بقيه موفق تر بودند. دليل اين موفقيت كاملا واضح است.

زماني كه جامعه اي از ارزش هاي خود دور افتد ؛ پس از مدتي در بن بست هاي ارزشي و معنوي خود گرفتار خواهد شد ؛ پس ناخودآگاه به سوي احياي ارزش هاي گم شده و شايد كم رنگ شده خويش گام بر مي دارد.و مردم به سمت مذهب روي آوردند و در ميان گروه هايي كه آن زمان براي تغيير حكومت تلاش مي كردند ؛ گروه ههاي مذهبي موفق تر بودند ؛ زيرا دوباره ارزش هاي از دست رفته را با آنها باز مي گرداند ؛ پس به رهبري و تحت سلطه مذهب و دين و با تعيين هدفهايي شبيه به آن دست به انقلابي گسترده زدند(.نمونه استقبال مردم از وضعيت و حكومت جديد را مي توان در تاريخ ايران براي اولين بار در زمان حكومت ساسانيان و سلطه دين زرتشت مشاهده نمود.آنها كه از اين دين و مقررات سخت آن به ستوه آمده بودند ؛ از هر ديني و هر شرايطي كه براي آنها نو و تازه بود به گرمي استقبال مي كردند.اسلام آمد.به قول دكتر شريعتي وقتي اسلام وارد ايران شد هم اسلام از بين رفت هم ايران! و شيعه بوجود آمد....)

به هر ترتيب حكومت اسلامي شكل گرفت . مردم با رضايت كامل و اميدواري فراوان حكومت جديد را پذيرفتند ؛ اما با گذشت زمان ؛ همه پيش بيني ها و وعده ها تغيير كرد.كه يكي از دلايل آن وجود جنگ بود!!

خوب به قدرت رسيدن روحانيون تحت عنوان اسلام و استفاده هاي كلان از امكانات و منابع غني كشور و به وجود آمدن بحران و تورم اقتصادي از سوي ديگر _ تحت فشار قرار دادن مردم در مورد اخلاقيات و مذهب و بالاخره عدم اجراي برنامه هايي كه سعادت و رفاه عمومي مردم را تضمين مي كرد ؛ باعث تغيير عقيده عمومي نسبت به كاركرد مثبت جمهورياسلامي شد.مردم به اين نكته پي پردند حكومتي كه به خاطر شكل گرفتن آن جان فرزندانشان را هدا كردند و با تمام انرژي براي برقراري آن تلاش كرده بودند ؛ اكنون نه تنها قادر به پاسخگويي آرمان هاي آنها نيست ؛ بلكه نيازهاي اوليه آنها را نيز نمي تواند رفع نمايد.

اما چه عاملي باعث مي شود كه مردم همانند گذشته دست به اقدام عظيم دست جمعي و انقلابي تر بزنند؟

براي اينكه نظامي واژگون شود بايد شرايطي به وجود آيد.در واقع انقلاب داري خصوصياتي است كه عمده ترين آنها ؛ داشتن مكتب و ايديولوژي خاص ؛ داشتن پايگاه مردمي و مهمتر داشتن رهبري آگاه و مورد قبول است.بايد ديد آيا اين شرايط در حال حاضر مهيا است يا نه؟ بدون وجود هر يك از عوامل ذكر شده نمي توان انتظار يك انقلاب عظيم را داشت.در حال حاضر رسانه هاي جمعي خارج از كشور كه داراي مليت ايراني هستند ؛ سعي در شتاب بخشيدن به روند حركات مردمي دارند.در واقع نوآوري و آرمان هاي جديد مهمترين ابزاري است كه مي توان افراد جامعه را به آن جذب كرد.

با كمي دقت مي توان به اين نتيجه رسيد كه حركات جنبشي فعلي كه معمولا با خشونت همراه است ؛ نمي تواند منجر به وقوع مستقيم انقلاب شود. اما در صورت امتداد ؛ زمينه اي است براي وقوع انقلاب در سال هاي آتي( به دليل نبود رهبري مشخص ). دموكراسي و حكومت مردمي در راس تمام اين حركت ها و جنبش هاي دانشجويي است. كه البته با روي كار آمدن حكومت جديد گروه هايي هستند كه به فكر منافع حزبي و گروهي خود هستند ( همچنين كشورها ي استثمارگر) اما هيچ انگ و برچسبي نبايد به اين حركت پاك و مقدس دانشجويي و مردمي داد.

بايد قبول كرد كه چون نسل جديد يا به عبارتي نسل هاي جديد ؛ هيچ تعهدي نسبت به آرمان ها ي نسل هاي قبل و حكومت فعلي ندارند ؛ امكان به وقوع پيوستن انقلاب بسيار بيشتر خواهد شد.داشتن روحيه اعتدال از خصوصيات مردم ايران است.هر گاه اوضاع به حد افراط يا تفريط در هر زمينه اي رسيد ؛ بايد شاهد مخالفت به طرق مختلف بود.آن زمان بايد منتظر قانون شكني ؛ بي اعتنايي به حقوق ديگران ؛ نداشتن وجدان كاري ؛ بي قيدي و.... بود.به عبارتي افراد جامعه فرافكني مي كنند. فرافكني در واقع اصلي است كه تمام رفتارهاي ناهنجار گونه مردم را توجيه مي كند.

دراين جامعه؛ ما مي بينيم كه اكثر مردم با جريان انقلاب موافق هستند ؛ ولي كاري نمي كنند... اين مردم كه اصطلاحا به اكثريت خاموش موسوم اند؛ تنها با رهبري و جاذبيت نيروي كشش انقلاب به حركت در مي آيند و رفته رفته موج خروشاني را كه موجب سقوط حكومت مي شود ؛ تشكيل مي دهند . اصلاحات نيز از جمله موانع بروز انقلاب است.جامعه اي كه با روند اصلاحات مخالف باشد ؛ همانند ايران به زودي شاهد حركات شورشي بيشتري باشد.