وبلاگها؛ چشم اندازها و مخاطرات

فرهاد اصغرزاده
weblog.farhadweb.com

چند سال پيش در ايران ، يعني حدود شش يا هفت سال پيش ، دنياي ارتباطات فقط منحصر به چند روزنامه ، راديو و تلويزيون متعلق به جناحي خاص ، بود . بعدها اينتر نت هم به آن اضافه شد كه فقط شامل سايتهاي خارجي و سايتهاي فارسي كه در خارج كشور تهيه مي شدند بود و به طبع تعداد كساني كه از اين امكانات اندك استفاده مي كردند بسيار ناچيز و اندك بود .

بعد از انتخابات دوم خرداد سال 76 بود كه منجر به ايجاد يك فضاي نسبتا باز سياسي و فرهنگي شد ، اينتر نت و دنياي اطلاعات و ارتباطات در ايران رونق گرفت و آرام آرام بر تعداد ISP ها افزوده شد و نيز در كنار آن كافي نتهايي در سراسر كشور راه اندازي گرديد.

آرام آرام بر تعداد كاربران اينترنت افزوده شد و جوانان ايراني با شور و شوق فراوان به استقبال اين پديده نو ظهور در اواخر قرن بيستم رفتند .

در اواخر سال 1379 بود كه مقاله اي توسط آقاي " حسين درخشان " در روزنامه " حيات نو " به چاپ رسيد كه در آن يك سرويس اينترنتي جديد به كاربران معرفي گرديد و آن چيزي نبود جز " وبلاگ نويسي " .

ايشان در آن هنگام سايت معروف وبلاگ نويسي Blogger را به كاربران اينتر نت و خوانندگان روزنامه معرفي نمود و بعد از آن با نوشتن راهنماي ايجاد وبلاگ ، تسهيلاتي از جمله قالبهاي فارسي را براي Blogger تهيه و در معرض استفاده كاربران گذاشتند . كم كم بر تعداد خوانندگان وبلاگ ايشان افزوده شد و در كنار آن وبلاگهاي فارسي جديدي در سايت Blogger راه اندازي شد .

امكان جالبي بود مي توانستيد مطالب خود را روزانه همچون يك روزنامه نگار بنويسيد و به خوانندگان خود ارائه نماييد . مهم نبود كه در چه زمينه اي مي نوشتيد مهم اين بود كه يك محيطي بوجود آمده بود و شما مي توانستيد با استفاده از آن حرفهاي خود را بزنيد . مطالب ، افكار و ايده هاي خود را با مخاطبان و خوانندگان خود در ميان بگذاريد و از نظرات آنان استفاده نماييد . اينكار به قدري جذاب و دلچسب بود كه روز به روز بر تعداد وبلاگ نويسان افزوده شد .

ايجاد وبلاگ به زبان انگليسي در سايت Blogger نياز به هيچ تخصص فني نداشت ولي چنانچه شما مي خواستيد يك وبلاگ فارسي در آنجا راه اندازي نماييد بايد اطلاعاتي در خصوص HTML و كدهاي آن مي داشتيد . به همين دليل نياز به يك سرويس ارائه دهنده وبلاگ نويسي به زبان فارسي به شدت احساس مي شد تا اينكه در اوايل سال 1381 چهار جوان باشور و نشاط به كمك يكديگر و بدون حمايت هيچ ارگان دولتي يك سايت كاملا فارسي براي وبلاگ نويسي بنام Persian Blog را راه اندازي كردند . نحوه كار با سيستم جديد به لحاظ فارسي بودن آن ، به قدري راحت و آسان بود كه در يكسال تعداد كاربران اين سايت به حدود بيست هزار نفر رسيد و در واقع باعث ايجاد انقلابي نو در دنياي وبلاگ نويسان ايراني گرديد . هم چنين اين امر باعث گرديد تا زبان فارسي بعنوان چهارمين زبان وبلاگ نويسي دنيا انتخاب گردد .

هم چنين در اوايل سال 1382 سرويس ديگر وبلاگ نويسي به زبان فارسي و انگليسي بنام Blog Sky راه افتاد كه امكانات به مراتب بهتر و پيشرفته تري نسبت به Persian Blog داشت و اين امر هم باعث ايجاد وبلاگهاي زيادي در اين سايت گرديد . ميزان استقبال از اين سايت به حدي بود كه اكنون مسئولان سايت ، كاربر جديد قبول نمي كنند و فقط به كاربران قبلي سرويس مي دهند .

استقبال عمومي از اين پديده در اقصي نقاط دنيا باعث بوجود آمدن نرم افزارهاي جديد و پيشرفته اي در زمينه وبلاگ نويسي گرديد از جمله نرم افزارهاي Movable Type ، B2 و PC Machin به اين منظور طراحي گرديدند كه مخصوص نوشتن وبلاگ در سرورهاي خصوصي است . با توجه به امكانات فراواني كه اين سرويسها ارائه مي دهند ميزان استقبال از آنان بالا رفته است .

وبلاگ از اين نظر كه نويسنده مطلب را در نوشتن موضوعات متنوع آزاد مي گذاشت و در واقع نويسنده هر موضوعي را كه بدان علاقه داشت انتخاب مي كرد جايگاه ويژه اي در بين كاربران اينترنت و بخصوص قشر جوان پيدا نمود . موضوعات متنوعي در وبلاگها نوشته و در معرض ديد ديگران قرار گرفت و هم چنين ارتباط بين وبلاگها به وسيله زنجيره هاي ارتباطي Links بيشتر و بيشتر شد . وبلاگها در فهرستهاي موضوعي طبقه بندي گرديدند و سايتهاي نيز از جمله Blog Nama و Pareseek به معرفي وبلاگهاي فارسي كه از سراسر دنيا نوشته مي شوند پرداختند .

عده اي كه از اين امر زياد اطلاعي نداشتند و بقول يكي از دوستان موس را با كيبرد تشخيص نمي دادند ، وبلاگ را يك سايت شبيه به اتاقهاي گفتگو Chat rooms تشبيه كردند و وبلاگ نويسان را افرادي بيكار ، كم دانش و در بعضي جاها لا ابالي مي پنداشتند . ولي به مرور عده بسياري از افراد معروف و با دانش و نيز خبرنگاران و نويسندگان اقدام به راه اندازي وبلاگ نموده و به نوشتن آراء و عقايد خود پرداختند .

و اين امر باعث حساسيت دولتمردان و كساني كه اين امر را به نوعي دخالت در امور دولتي و تبليغات بر عليه دولت و حكومت مي دانستند گرديد ، و عده اي از اينان به اين نتيجه رسيدند كه " اينكه نمي شود هر كسي در خانه اش بنشيند و با يك كليك اقدام به نوشتن مطالب بر عليه دولت و حكومت نمايد " .

تا جائيكه مطالب بعضي از اين افراد معروف به خصوص خبر نگاران مخالف مصالح ملي و تبليغ عليه نظام تشخيص داده شده و منجر به دستگيري آنان گرديد . ولي بايد خاطر نشان كرد كه تعداد اين قبيل وبلاگها زياد نبوده و اكثر آنها را افرادي بدون هويت يا با هويت هاي جعلي مي نوشتند ، تا مطالب آنها قابل پيگيري نباشد . كساني كه باهويتهاي واقعي اقدام به نوشتن اين قبيل مطالب مي نمايند افرادي هستند كه در خارج از كشور زندگي مي كنند و به نوعي احساس امنيت بيشتري را دارند .

در كنار اين موضوعات وبلاگهاي متنوع آموزشي توسط بعضي از افراد كه اين توانايي را در خود احساس مي كردند بوجود آمده و در زمينه هاي كامپيوتري و غيره به افزايش دانش و معلومات خوانندگان كمك مي نمايند اين قبيل وبلاگها از اقبال عمومي بيشتر بر خوردار بوده و هميشه خوانندگان ثابت بسياري را دارند .

اخيرا مطالبي در خبرگزاريهاي Ruters و CNN به چاپ رسيده بود بدين مضمون كه " سايت يك فاحشه پر بيننده ترين وبلاگ به زبان فارسي است " . اين مطلب تلنگري بر پيكره وبلاگ نويسي فارسي وارد آورد و جامعه جهاني و ايراني را به اين موضوع وبلاگ نويسي فارسي حساس تر نمود . در دنياي خارج چنين استنباط مي شد كه به لحاظ اعمال محدوديتهايي كه برخواسته از دين و فرهنگ ايراني است جوانان و نوجوانان ايراني به اين قبيل مطالب و مسائلي كه با محدوديت مواجه هستند علاقه نشان مي هند . و در داخل كشور هم مخالفان وبلاگ نويسي و گسترش آن اين خبر را علم خويش قرار داده و اظهار نمودند كه " ما نگفتيم كه بايد جلوي اين كارها را گرفت! " .

و اين امر باعث شد كه اخيرا سايتهاي وبلاگ نويسي Blogger و Persian Blog توسط يك ISP بنام "پارس آنلاين" مسدود گرديد و دسترسي به خواندن اين وبلاگها را با مشكل مواجه ساخت و سپس با توجه به اعتراضات مكرر وبلاگ نويسان ، اين محدوديت رفع گرديد ضمن اينكه مسئولين اين ISP از وبلاگ نويسان بخاطر اين وقفه پوزش طلبيدند . اين قبيل محدوديتها در وبلاگ نويسي فارسي با هدف تحت فشار قرار دادن وبلاگ نويسان و نيز جلوگيري از اين اقدام اعمال مي گردد . ولي بايد گفت آيا با وجود اين همه امكانات پيشرفته و نوين در دنياي اينتر نت و وبلاگ نويسي مي توان جلوي وبلاگ نويسي را گرفت ؟

اين تصور كه وبلاگ نويسي مفيد بر فايده نبوده و به زيان مصالح ملي است برداشتي است اشتباه و غير منطقي . در دنيايي كه در آن تمام دنيا به واسطه گستردگي دنياي اطلاعات و ارتباطات به يك دهكده تشبيه گرديده ، اعمال محدوديت فراسوي تمام كساني كه به اين امر اقدام ميكنند اقدامي است مذموم و نكوهيده . بايد آنقدر به مردم اعتماد داشت كه خودشان تشخيص بدهند چه چيزي را بخوانند و يا نخوانند. اگر مانعي در اين كار بوجود آيد مطمئناً كانالهاي كسب اطلاع ديگري وجود دارد كه مي توان از آنها استفاده نمود و اگر بر حسب تصور نا صحيح ما اثر مخربي هم داشته باشد مي تواند به مراتب بيشتر از مورد قبلي باشد .

وبلاگها منابع عظيم اطلاعات و دانش هستند . بايد آنها را دريافت و جدي گرفت ، هر چند كه بايد اذعان داشت در ميان آنها هم مطالبي به درد نخور و غير مفيد وجود دارد و اين بستگي به تفكر من خواننده دارد كه زمان و هزينه خود را براي چيزي كه ارزش ندارد بگذارم يا بدنيال چيزهاي جديدي براي يادگرفتن و بالا بردن دانش و اطلاعاتم باشم .

اگر مي بينيم كه از وبلاگهايي با مضامين جنسي و سياسي بيشتر استقبال مي شود بجاي پاك كردن صورت مساله به راه حلهاي اساسي آن بپردازيم و گرنه با ايجاد محدوديت در اين خصوص يقينا بر تعدادشان افزوده خواهد شد . آنچه كه تابحال اتفاق افتاده است .