روزه برای همه ايرانيان

كورش باقي
SiahSepid.com

قريب به چهار سال پيش، یک روز صبح وقتی رانندگان تهرانی از ميدان هفتم تير عبور ميکردند برای اولين بار چشمشان به پارچه های زرد و نارنجی رنگ انتخاباتی جديدی افتاد که جبهه مشارکت اسلامی – قدرتمند ترين حزب اصلاح طلب داخلی – برای انتخابات مجلس ششم بر در و ديوار شهر آويزان کرده بود. آنچه بسياری را از ديدن اين پارچه ها خوشحال کرد نه رنگ شاد آنها بلکه شعاری بود که جبهه مشارکت برگزيده بود: «ايران برای همه ايرانيان».

چند روز پيش، بهزاد نبوی، يکی از چهره های بلندپايه اصلاح طلبان مجلس ششم را به عذر خواهی از مردم به خاطر عدم موفقيت در پيشبرد اهداف آن فراخواند. سخنان آقای نبوی در ادامه سخنانی بود که درطول روزهای گذشته چهره های مطرح جبهه اصلاح طلبان داخل و خارج حکومت مطرح کرده بودند. ابراهيم يزدی، دبيرکل نهضت آزادی ايران – يکی از احزاب اپوزيسيون اصلاح طلب خارج حکومت – از احتمال شکستی بسيار بزرگ برای اصلاح طلبان در مجلس هفتم سخن گفته بود و سعيد حجاريان و محمدرضا خاتمی – از مهره های برجسته جبهه مشارکت اسلامی – خطر جدی عدم مشارکت مردم در اين انتخابات را هشدار داده بودند. قطعی بودن عدم استقبال مردم از انتخابات مجلس ششم آنقدر حتمی به نظر ميرسد که جبهه مشارکت رسما اعلام کرد هنوز در مورد شرکت در انتخابات تصميمی نگرفته است.
از سوی ديگر بررسی جو عمومی جامعه نشان ميدهد بسياری از حاميان اصلاح طلبان که در پيروزی آنها در رسيدن به صندلی رياست جمهوری و کرسی های نمايندگی مجلس نقش داشتند، رغبتی به رفتن به پای صندوق های رای و ريختن رای هايی به نفع اصلاح طلبان ندارند.
چند ماه پيش، عدم شرکت رای دهندگان حامی اصلاحات در انتخابات شوراهای اسلامی شهرها باعث راه يافتن کانديدا های محافظه کاران به شهرداری تهران شد. تغيير نامهای چند خيابان و بزرگراه، بسته شدن محل نمايشگاه های بين المللی، طرح دفن کشته شدگان جنگ ايران و عراق در ميادين تهران و از همه مهمتر از دست رفتن روزنامه اصلاح طلب همشهری از تنايج فوری شمارش آرای صندوق های رای بود. آنچه اينبار بسياری را با وجود ملموس بودن اين نتايج از رفتن به صندوق های رای باز ميدارد، عدم اطمينان به قابليت و صداقت اصلاح طلبان درون حکومت و پايبندی ايشان به شعارهايشان است. عدم اطمينانی که اصلاح طلبان آن را به وضوح حس کرده اند.

تعطيلی پی در پی نشريات اصلاح طلب و دستگيری و احضار نويسندگان آنها يکی از مهمترين ابزارهای اطلاع رسانی اصلاح طلبان درون حکومت را از آنان سلب کرده است. پوشش خبری روزنامه هايی مانند عصر آزادگان و توس در سالهای نخستين رياست جمهوری محمد خاتمی از اتفاقاتی همچون محاکمه وزير کشور کابينه وی عبدالله نوری، آنان را به تريبونی برای سخنان اصلاح طلبان تبديل کرد. قطع شدن اين مجاری خبری هزينه فعاليت های سياسی را برای اصلاح طلبان بالاتر برده است. همين امر آنان را بر آن داشت تا برای رهايی همفکران خود از بند تدبيری بينديشند.

ماه گذشته محافل اصلاح طلبان شاهد جنب و جوشی بيشتر از حد معمول خود بود. اصلاح طلبان که در طی 6 سال اخير برخوردی منفعلانه با سياست های تهاجمی محافظه کاران داشته اند و همواره در مقابل حملات آنان ناچار به عقب نشينی شده اند، اينبار با دست زدن به حرکتی سمبليک سعی در نشان دادن اعتراض خود به دستگيری نويسندگان و متفکرين اصلاح طلبی چون عباس عبدی و محسن سازگارا داشتند. نتيجه گفتگوهای بسيار درباره نوع اين حرکت به نتيجه ای خارج از اصول پايه ای اصلاح طلبان منتهی شد: روزه سياسی.

پس از گذشت بيش ازيک ماه از اولين روزه سياسی، اين حرکت نه تنها نشان داده است توان رساندن صدای اعتراض کنندگان برای آزادی همفکرانشان را ندارد – عباس عبدی و بسياری ديگر هنوز در زندان هستند – بلکه در تناقضی شديد با شعاری است که جبهه مشارکت را به مجلس آورد: «ايران برای همه ايرانيان».
حدود 5 درصد جمعيت ايران را غير مسلمانان تشکيل ميدهند. غير مسلمانانی بسياری از آنها برای رهايی از فشارهای مذهبی و اجتماعی حکومت محافظه کاران به سيد محمد خاتمی روحانی شيعه و حزب مشارکت اسلامی رای دادند. آنان اميد داشتند قرآئت متساهل و متسامح رييس جمهور از اسلام بتواند گرهی از کار آنان نيز بگشايد. از سوی ديگر در دست نبودن آمار دقيق از ميزان کسانی که با وجود محسوب شدن در آمار 95 درصدی مسلمان به آداب و فرايض اسلامی را عمل ميکنند بررسی دقيق تعداد هواداران مذهبی اصلاحات را مشکل ميکند. اما با نگاهی به آمارهای موجود در شهرهای بزرگ و دانشگاه ها، هرم سنی جمعيت کشور و تجمع بسياری از مذهبيون در اردوی محافظه کاران ميتوان با تقريب خوبی ادعا کرد حرکت سمبليک روزه سياسی نه تنها نميتواند به ابزار موثر و فراگيری برای هواداران اصلاحات بدل شود، بلکه به جدايی بيش از پيش بدنه اصلاحات از اصلاح طلبان درون حکومت منتهی خواهد شد. اصلاح طلبانی که فقط منحصر به جبهه مشارکت نبوده و اينبار گروه های ديگری از نيرو های ملی مذهبی را نيز در کنار خود دارند.

روزهای باقی مانده به انتخابات مجلس ششم روزهای پايانی برای تعيين تکليف پرونده اصلاحات آرام از درون حکومت خواهد بود. روزهايی که هر لحظه آن برای اصلاح طلبان راه يافته با رياست جمهوری و مجلس گرانبها و از دست دادنش هزينه ای سنگين برای کشور و مسووليتی هميشگی برای اصلاح طلبان خواهد داشت. شايد بهتر باشد اصلاح طلبان درون حکومت برای اين وقت استفاده بهتر، فعال تر و همه گيرتری نسبت به حرکت منفعلانه روزه سياسی پيدا کنند.